KOAH NEDİR?

K-Kronik; sürekliolan,
O-Obstrüktif; tıkanıklık oluşturan ve
A-Akciğeri; etkileyen bir
H-Hastalık...

KOAH bir akciğer hastalığıdır.Amfizem ve kronik bronşiti kapsayan bir hastalık gurubudur. KOAH’ın en sık görülen belirtisi, akciğerinize giren ve akciğerinizden çıkan havayı nefes darlığına neden olacak derecede kısıtlayabilmesidir.

AMFİZEM: Akciğer içinde alveol denilen akciğer hava peteklerinin duvarlarının  yıkımıyla oluşan anormal ve kalıcı genişlemiş hava boşluklarıdır. Klasik belirtisi nefes darlığıdır.

KRONİK BRONŞİT:  hava yollarında Fazla miktarda mukusun oluştuğu, sürekli öksürük durumudur. Art arda iki yıl içinde , yılda en az 3 ay görülen sürekli öksürük başlıca belirtisidir.


KOAH’da akciğerlerde neler olur?
KOAH’da  akciğerlerimizde 2 tip sorun ortaya çıkar:

1- Hava yolları daralır, yani akciğerlere daha az hava girer. Hava yollarını daraltan nedenler şunlardır:
  • Hava yollarının duvarları kalınlaşır ve şişer.
  • Hava yollarının çevrelerindeki kaslar , kasılır
  • Hava yollarının içinde sekresyon ( balgam) artması tıkanıklara neden olur.
2-  Alveol içindeki hava tıkanıklıktan dolayı geri boşalamaz, göğsümüzü sıkışık hissederiz.

Sebepler
1.Sigara

2.Hava kirliliği

3.Meslek hastalıkları

4.Genetik:

5.Diğer: Astım, sinüzit, allerji KOAH riskini arttırıyor.  Düşük doğum kilosu, AIDS, verem hastalığı, KOAH riskini arttırıyor.

6.Solunum sistemi infeksiyonları,.

7. Bronşit atakları(alevlenmeler):
Hafif KOAH ta yılda  1-2
Orta şiddetli KOAH ta yılda 2 - 3, ve Şiddetli KOAH ta  yılda  3-4 defa bronşit atakları KOAH ın kontrolsüz  ilerlediğini gösterir

KOAH’ ın kendisine özel sıkıntıları nasıl yarattığını anlamak için akciğerlerin normal fonksiyonuna bir göz atalım:
Akciğerlerin normalde fonksiyonu nasıldır?
Akciğerlerin yapısını, bir üzüm salkımına benzetirsek gözümüzde daha iyi canladırabiliriz. Hava yolları akciğerin içine girdikten sonra , üzümün dalları gibi dağılarak gittikçe incelir. Her bir hava yolunun ucunda üzüm  gibi “ alveol” adı verilen hava kesecikleri bulunur. Eğer bu üzüm salkımını bir balın içine batırıp çıkartırsak, üzümlerin etrafındaki ince bal tabakası gibi alveollerin etrafında çok ince”intertisium”adı verilen bir doku alanı vardır ve burada kan damar ağı bulunur. Ağız ve burundan alınan hava, hava yollarından geçerek alveollere girer .Alveol yüzeyini oluşturan damar ağı ile giren hava burada karşılaşır ve aralarındaki doku engeli çok ince olduğundan, arada hiçbir engel yokmuşçasına içimize aldığımız havanın oksijeni  kana geçer. Aynı anda kanda bulunan, vicudun ürettiği karbondioksit de , alveolün içindeki havaya geçerek verilen nefesle dışarı atılır.
Sağlıklı kişilerde hava yolları temiz ve açık olur.Alveoller de hızla hava ile dolar boşalır.

 

KOAH kimlerde olur?
  • KOAH erişkinlerde olur, çocuklarda asla olmaz.
  • KOAH  bulaşıcı bir hastalık değildir
  • KOAH’lı kişilerin büyük çoğunluğu halen sigara içen veya uzunca süre sigara içmiş ve bırakmış olan kişilerdir. Sigara, puro, pipo, nargile... bunların hepsi KOAH’a neden olabilir.
  • Sigara içmeyenlerin çevresinde içilen sigaranın dumanı da (pasif içicilerde) bu hastalığın oluşmasına katkıda bulunur.KOAH’lı olan 100 kişiden 90’nında sebebi sigaradır.
  • Sigaradan başka, uzun süreli toz duman gibi etkenlere karşılaşmak ve genetik faktörler de KOAH gelişiminde etkili olabilir.




Tanı nasıl konulur:
1-SPİROMETRİ: Nefes darlığı , kronik öksürük balgam yada sık soğuk algınlığı olan ve hastalık için risk faktörü durumlara maruz kalan Yaşı 35- 45 yaş üstü kişiler de spirometri tanıyı kanıtlar.

KOAH derecelendirilmesinde : FEV1 % ne göre
Hafif derecede KOAH:(GOLD 1) ?FEV1%80
 Orta şiddetli KOAH (GOLD 2) ) ?FEV1%50–79
şiddetli(GOLD 3) ) ?FEV1% 30–49
Çok şiddetli KOAH (GOLD 4) FEV1%  <30 yada kronik solunum yetmezliği

2- Radyoloji

Anfizemli akciğer radyolojik görünümünde: giren havayla şişmiş, diaframları düzleşmiş, damla kalp görünümü

Yan grafide:Akciğer  ön-arka çapında genişleme gösteren fıçı göğüs

KOAH dünya da nasıl
Dünya genelinde KOAH tan 329 milyon kişi, yada dünya nufusunun %5 etkilemiştir.
 
KOAH, 2011 de 4. Sırada  ölüm nedeni bulundu. 3 milyonun üzerinde insan öldürdü.
 
2010 da KOAH için yapılan sağlık harcamaları yaklaşık 2.1 tirilyon amerikan doları  

Epidemiology
ABD de erişkin populasyonun  6.3%

2011 de  ABD de 25 milyon kişi KOAH  

2011 de ABD de  KOAH dan, hastaneye başvuranların sayısı 730,000

ABD de 2010 da , KOAH popilasyonun 4.8% ini etkiledi  ve  erkeklerde kadınlara göre biraz daha fazlaydır

Ekonomi
  • 2010 da KOAH için bakım harcamaları: 2.1 tirilyon dolar.
  • Bunun 1.9 tirilyon doları direk tedavi harcaması 0.2 tirilyon doları indirek ( iş kaybı )
  • Bu durumun 20 yıl içinde 2 katı olacağı hesaplandı
  • Avrupada medikal harcamaların %3,
  • ABD de 2011 de KOAH alevlenmeleri için 50 milyar dolar harcandı. ABD de en pahalı tıbbi durum olarak belirtildi

KOAH’ta sizin ve ailenizin alması gereken önlemler:
I- SİGARAYI BIRAKIN!
Hastalığın ilerlemesini durduran tek etken sigarayı bırakmaktır. Diğer bütün tedaviler sadece hastalığın sıkıntısını geçici olarak azaltır.
Siz isterseniz sigarayı bırakabilirsiniz
Doktorunuzdan sigarayı bırakma konusunda yardım isteyin
Tıbbi, nikotin replasman tedavileri ile istekli kişiler %80 sigaradan kurtula biliyor.
II- Durumunuzda kötüleşme olursa beklemeden doktorunuza yada hastaneye başvurun.
  • Şu belirtiler olursa acil doktora baş vurun:
  1. Konuşmanız zorlaşırsa
  2. Yürümeniz zorlaşırsa
  3. Dudaklarınız yada tırnaklarınız morarırsa
  4. Kalp atışlarınız çok hızlı yada düzensiz olursa
  5. Balgam rengi koyulaşır öksürük şiddetlenirse
  6. Aldığınız ilaçlar eskisi kadar etkili olmamaya başlarsa
III-Yaşam ortamınızın havası temiz olmalı
  • Duman buhar ve keskin kokulu şeyleri yaşam ortamızdan uzak tutun
  • Dışarıda hava nın kirli olduğu dönemlerde özellikle sisli havalarda mümkün oldukça evden çıkmayın.
IV-Vücudunuzu güçlendirin
  • Doktorunuzdan solunum egzersizleri yapmasını öğrenin. Bunlar solunum kaslarınızı güçlendirerek soluk alıp vermeyi kolaylaştıracaktır.
  • Düzenli egzersiz yapın. Günde 20 dakika yürüyüşler yapabilirsiniz
  • Asla nefesinizi tıkayacak şiddetli egzersiz yapmayın
  • Kiloluysanız kilo verin


KOAH’DA KULLANILAN İLAÇLAR NELERDİR? Bunlar ne işe yarar?


  • KOAH ’da en sık  kullanılan ilaçlar daralmış hava yolarını genişletmeye, hava yolarının duvarındaki

şişliği /kalınlaşmayı azaltmaya yarayan nefes ile alınan ilaçlardır. Düzenli kullanıldıklarında KOAH da önemli yarar sağlar.
Nefes yoluyla alınan ilaçların nasıl kullanıldığını doktorunuza danışın.

  • Modern tedaviler 20. YY 2.yarısında gelişti:
  • Steroid kullanımı 1950 lerin sonlarında yayınlandı
  • Bronkodilatatörler 1960 larda kullanılmaya geliştirilmeye başlandı.
  • Salbutamol 1970 lerde geliştirildi
  • LABA (Long Acting Beta Agonist) ler 1990 ların ortalarında kullanılmaya başlanıldı


Kesintisiz Ek OKSİJEN tedavi programı

  • Amfizem-kronik bronşit hastalarında kesintisiz , sürekli oksijen tedavisi hastaların yaşam kalitesini, yaşam süresini uzatır. Evde- iş yerlerinde özel cihazlarla sürekli oksijen kullanımı sayesinde hareket kabiliyeti artmakta, oksijen eksikliğine bağlı kalp yetmezliği , sinirlilik ve uykusuzluk halleri düzelmekte, hastaların yaşama bağlılığı atmaktadır.